Yapı kullanma izin belgesi (iskân) nedir, nasıl alınır?
Yapı kullanma izin belgesi nedir? Tamamlanan bir yapının ruhsatına ve projelerine uygun yapıldığını ve kullanılabileceğini gösteren resmî izindir; halk arasında iskân denir. İzni, yapı ruhsatını veren belediye ya da valilik verir. Başvuruyu mal sahibi yapar ve İmar Kanunu'na göre idare başvuruyu en geç 30 gün içinde sonuçlandırır. İzin alınmayan yapıya kural olarak elektrik, su ve kanalizasyon hizmeti verilmez.
Yapı kullanma izin belgesi nedir, yapı ruhsatından farkı ne?
Yapı ruhsatı inşaata başlamak için, yapı kullanma izin belgesi ise biten yapıyı kullanmak için alınır. Ruhsat, projenin imar planına ve mevzuata uygunluğunu onaylar. İskân ise yapının o ruhsata ve eklerine uygun tamamlandığını ve kullanılmasında fen bakımından sakınca bulunmadığını tespit eder. İki belgeyi de aynı idare verir.
| Konu | Yapı ruhsatı | Yapı kullanma izin belgesi (iskân) |
|---|---|---|
| Ne zaman alınır? | İnşaata başlamadan önce | Yapının tamamı ya da kullanılabilir kısımları bittiğinde |
| İmar Kanunu'ndaki dayanak | Madde 21 ve 22 | Madde 30 ve 31 |
| Veren idare | Belediye ya da valilik | Yapı ruhsatını veren idare |
| Başvurunun ekleri | Tapu; mimari, statik, elektrik ve tesisat projeleri | Fenni mesul ya da yapı denetim kuruluşu raporları, enerji kimlik belgesi, fotoğraflar |
| Yasal süre | Eksiksiz başvuruda en geç 30 gün; eksik varsa 15 gün içinde yazılı bildirim | En geç 30 gün; sonuçlanmazsa izin verilmiş sayılır |
| Süre sınırı | İnşaata 2 yılda başlanır; başlama süresiyle birlikte 5 yılda bitmezse ruhsat hükümsüz | 5 yıllık ruhsat süresi içinde düzenlenmeli |
| Sağladığı hak | İnşaat yapmak | Yapıyı kullanmak; elektrik, su ve kanalizasyon hizmeti; kat irtifakının resen kat mülkiyetine çevrilmesi |
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği belgeyi şöyle tanımlar: yapının ruhsat eki projelerine uygun olarak tamamlandığını gösteren ve kullanımına izin veren onaylı belge. İmar Kanunu bir tarih kuralı da koyar. Kanuna göre inşaatın bitme günü, kullanma izninin verildiği tarihtir.
Belge, Bakanlığın standart formuyla internet üzerinden düzenlenir ve ulusal adres veri tabanına bir takip numarasıyla kaydedilir. Formda yapının bağımsız bölümleri kullanma amacına göre ayrı ayrı yazılır: konut, dükkân ve benzeri. Bir binanın hangi bölümünün ne amaçla kullanılabileceğini bu kayıt gösterir.
Yapı kullanma izin belgesi nereden alınır, kaç günde çıkar?
Yapı kullanma izin belgesi, yapı ruhsatını veren idareden alınır: belediye ya da valilik. Başvuruyu mal sahibi yapar. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne göre yapı mevzuata uygunsa belge 30 gün içinde düzenlenir. İmar Kanunu ise 30 gün içinde sonuçlanmayan başvuruda, yapının tamamının ya da biten kısmının kullanımına izin verilmiş sayılacağını hükme bağlar.
- Yapının tamamlanmasıYapı, ruhsat ve eki projelere uygun olarak 5 yıllık ruhsat süresi içinde bitirilir.
- Raporlar ve belgelerFenni mesul ya da yapı denetim kuruluşu raporları, yetkili uzmanın düzenlediği enerji kimlik belgesi ve yapının fotoğrafları hazırlanır.
- SGK yazısıİdare, izinden önce Sosyal Güvenlik Kurumuna borç bulunmadığını gösteren belgeyi ister.
- BaşvuruMal sahibi, dilekçe ya da idarenin matbu formuyla ruhsatı veren idareye başvurur.
- İncelemeİdare, yapının ruhsat ve eklerine, fen ve sağlık kurallarına uygun tamamlanıp tamamlanmadığını belirler.
- KararYapı uygunsa belge 30 gün içinde düzenlenir; eksik varsa giderilmesi istenir ve aynı süreç yeniden işler.
- TapuBelge, Mekânsal Adres Kayıt Sistemi üzerinden kadastro müdürlüğüne gider; tapudaki cins değişikliği ve kat mülkiyetine geçiş resen yapılır.
İnceleme yalnız proje uygunluğuyla sınırlı değildir. Yönetmeliğe göre idare, anten ve kablo tesisatının birden çok hizmet sağlayıcıya uygun kurulup kurulmadığını denetler. Ticari binalarda tabela yerine bakar; atık ayrıştırma bacasını ve mevzuata uygun yenilenebilir enerji kullanımını da denetler. Sitelerde gri su toplama havuzu ve dış güvenlik kamerası gibi önlemler de denetlenir.
Yetkili idare her yerde belediye olmayabilir. İmar Kanunu'na göre turizm merkezleri gibi özel kanunlarla belirlenen alanlarda, Kanunun yalnız özel kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır. Bakanlığa görev verilen yapılarda ise ruhsat ve iskân işlemlerini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının il müdürlükleri yürütür. Başvurudan önce yetkili idareyi ve mevzuatın güncel hâlini o idareden doğrulayın.
İskân nasıl alınır, hangi belgeler gerekir?
İskân başvurusunda istenebilecek belgeler yönetmelikle sınırlandırılmıştır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 65. maddesine göre dilekçe ya da matbu form, fenni mesul ya da yapı denetim kuruluşu raporları, enerji kimlik belgesi ve fotoğraflar dışında belge istenmez. Sosyal Güvenlik Kurumuna borç bulunmadığını gösteren yazı ise ayrı bir kanundan gelir.
| Belge | Başvuruda durumu | Dayanak |
|---|---|---|
| Dilekçe ya da idarenin matbu formu | İstenir | PAİY md. 65/1 |
| Fenni mesul ya da yapı denetim kuruluşu raporları | İstenir | PAİY md. 64/1, 65/1 |
| Enerji kimlik belgesi | İstenir | PAİY md. 64/1, 65/1 |
| Yapının fotoğrafları | İstenir | PAİY md. 64/1, 65/1 |
| SGK'ya borç bulunmadığını gösteren belge | İdare istemek zorunda | 5510 sayılı Kanun md. 90 |
| Numarataj ve kanal bağlantısı belgeleri | Başvuru sahibinden istenmez; belediye birimleri elektronik ortamda paylaşır | PAİY md. 65/5–6 |
| Doğalgaz uygunluk belgesi, yangın güvenlik (itfaiye) raporu, sığınak raporu | Başvuru sahibinden istenmez | PAİY md. 65/7 |
| Malzeme irsaliye ve faturaları; temel, toprak ve ısı yalıtım vizelerinin onay belgeleri | Başvuru sahibinden istenmez | PAİY md. 65/7 |
| Emlak alım vergisi ve ilişik kesme belgesi, vergi borcu yazısı, işgaliye borcu yazısı, belediye vergi ve harç makbuzları | Başvuru sahibinden istenmez | PAİY md. 65/7 |
| İdarede bulunan ya da elektronik ortamda paylaşılan belgeler | Yeniden istenmez | PAİY md. 65/2–4 |
Tablo, sık yapılan bir hatayı gösterir. İskân rehberlerinin bir kısmı itfaiye raporunu, vergi ilişiksizlik yazısını ya da harç makbuzunu başvuru evrakı olarak sayar. Yönetmelik bu belgelerin başvuru sahibinden istenmesini yasaklar ve idarelerin bilgileri elektronik ortamda paylaşmasını öngörür. Yasak, vergi ve harç yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
Enerji kimlik belgesi (EKB), binanın enerji ihtiyacını ve sınıfını gösteren belgedir. Belgeyi yetkili enerji kimlik belgesi uzmanları düzenler. Fenni mesul raporları ise yapının ruhsat eki projelere, fen ve sağlık kurallarına uygun yapıldığını ve mevzuata uygun malzeme kullanıldığını belgeler.
Belgenin imza aşamasında da bir güvence var. Fenni mesuller, uzmanlık alanlarına göre yapı kullanma izin belgesini imzalamak zorundadır. Müteahhit, şantiye şefi ya da mimari proje müellifine vefat, mahkûmiyet gibi nedenlerle ulaşılamıyorsa belge onların imzası olmadan da düzenlenebilir. Bunun koşulu, yapının süresinde ve projesine uygun tamamlandığının idarece fenni mesuller ve yapı sahibiyle belgelenmiş olmasıdır.
İskân alınmazsa ne olur?
İskân alınmayan yapı, yasal olarak kullanıma açılmamış sayılır. İmar Kanunu'na göre bu yapılara izin alınıncaya kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmeti verilmez. Tapuda iskânla gelen resen kat mülkiyetine geçiş gerçekleşmez. Otel gibi bazı işyerleri için işyeri açma ve çalışma ruhsatı da alınamaz.
- Ruhsat süresi. İskân, 5 yıllık ruhsat süresi içinde alınmalıdır. İmar Kanunu'na göre başlama süresiyle birlikte 5 yılda bitirilmeyen yapının ruhsatı hükümsüz sayılır ve yeniden ruhsat alınması gerekir.
- İşletme ruhsatı. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik; otel, sinema, tiyatro, düğün salonu, hamam ve sauna gibi özel yapı şekli gerektiren işyerlerinde iskân arar. Aynı şart ekmek fırınları ile akaryakıt, LPG, LNG ve CNG istasyonları için de geçerlidir.
- Konaklama yerleri. 11 Aralık 2025'te yönetmeliğe eklenen hükümle konaklama yerlerinde yapı kullanma izin belgesi ve itfaiye raporu alınmış olması ayrıca şart olarak yazıldı.
- Sorumluluk. 30 günün sonunda izin verilmiş sayılması aykırılığı ortadan kaldırmaz. Bu izin, yapı sahibini ruhsata aykırılıktan doğan sorumluluktan ve vergi, resim, harç yükümlülüklerinden kurtarmaz.
Otel yatırımında bu şart açılış takvimini doğrudan etkiler. İşletme ruhsatı iskân olmadan verilmediği için iskân süresi iş programına baştan yazılmalıdır. Oda programı ve ölçüleri için otel odası kaç m² olmalı yazımıza bakabilirsiniz. Ayrıntılar için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik metnine ve belediyenize başvurun.
Kısmi iskân nedir, binanın bir bölümü için izin alınır mı?
Kısmi iskân, yapının tamamı bitmeden kullanılabilir hâle gelen bölümlerine verilen yapı kullanma iznidir. İmar Kanunu buna açıkça imkân tanır. Yönetmeliğe göre kısmi izin için bu bölümlere hizmet veren ortak alanların tamamlanmış ve kullanılabilir olması, yapıda mevzuata aykırılık bulunmaması gerekir.
Kısmi izin alan bağımsız bölümler elektrik, su ve kanalizasyon hizmetinden yararlanır; binanın geri kalanı izin alınana kadar yararlanamaz. Çok bloklu sitelerde de benzer bir kural var. Aynı parselde birden çok bina varsa, bazı binalardaki projeye aykırılık diğer binaların iskânına engel olmaz.
Ruhsat ve projelerine uygun tamamlanan bir yapıda iskân için bütün parsel maliklerinin muvafakati aranmaz. Bu kural, biten bir binada iskânın tek tek malik onayına bağlanmasını önler. Kısmi iskânda ise ortak alanların durumu belirleyicidir. Örneğin bir bölüme ulaşan merdiven ya da asansör bitmeden o bölüme izin verilmez.
İç mimari projede iskân neden önemli?
İskân, mevcut bir binada yapılacak iç mimari projenin iki sınırını belirler: mekânın kayıtlı kullanım amacı ve tadilatın kapsamı. Picco Mimarlık'ın Türkiye'deki 140 projesinin 126'sı sağlık alanındadır. Bize göre bu tür işlerde binanın yapı kullanma izin belgesi, projeye başlamadan önce bakılması gereken ilk belgelerden biridir.
- 140Türkiye'de proje, 23 şehirde
- 126sağlık alanında proje
- 96poliklinik projesi
- 58anahtar teslim sağlık projesi
- 402,5 m²sağlık projelerinde medyan alan
Picco Mimarlık'ın arşivinde Kasım 2026 itibarıyla Türkiye'de 23 şehirde 140 proje bulunuyor; 72'si Antalya'dadır. 126 sağlık projesinin 96'sı poliklinik, 19'u muayenehane, 6'sı ağız ve diş sağlığı merkezi, 1'i diş hastanesidir. Kalan 4 proje saç ekim merkezi, diş laboratuvarı, güzellik merkezi ve diş deposudur.
Sağlık projelerinin alanı 86 ile 3.000 m² arasında değişir; medyan 402,5 m²'dir. 58'i anahtar teslim, 38'i proje ve şantiye takibiyle, 30'u yalnız proje olarak yürütüldü. Örneğin Antalya'daki UST Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği 2.000 m² olarak kayıtlıdır ve anahtar teslim yürütüldü. Diğer işler için sağlık kurumları projelerimize bakabilirsiniz.
Kullanım amacı neden önemli? Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, bir bağımsız bölümün kullanım amacını değiştiren işlemi esaslı tadilat sayar ve ruhsata bağlar. Konut olarak kayıtlı bir bölümü işyerine dönüştürmek bu yüzden tadilat ruhsatı gerektirir. Klinik bütçesini planlıyorsanız diş kliniği açma maliyeti yazımızda kalemleri ayrıntılı anlattık.
Tadilatın kapsamını iki yeni kural da etkiler. Ağustos 2025 değişikliğine göre iskânlı bir binada yapılan tadilatta imar planının yürürlükte olup olmadığına bakılmaz. Koşul, dış konturun, taban, emsal ve inşaat alanının, saçak seviyesinin ve kullanım amacının değişmemesi, taşıyıcı sistem ve yangın güvenliği önlemlerinin alınmasıdır.
Temmuz 2026 değişikliği eski binalara bir kolaylık getirdi. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği 2017'de yürürlüğe girmeden önce iskân almış yapılarda esaslı tadilat, ruhsat tarihindeki yönetmeliğe göre yapılabilir. Emsal, inşaat alanı, kullanım amacı, diğer bölümlerin arsa payları, saçak seviyesi ve yaklaşma mesafeleri korunmalı; taşıyıcı sistem olumsuz etkilenmemelidir. Güncel yangın, deprem, yalıtım ve enerji verimliliği tedbirleri de alınmalıdır. Enerji performansını değiştiren her tadilattan sonra ise enerji kimlik belgesi yeniden düzenlenir; mücavir alan dışındaki 1.000 m²'den küçük binalar bu kuralın dışındadır.
Projenizi konuşalım.
Kısa bilgilerinizi bırakın; ekibimiz sizinle iletişime geçip kapsamı, bütçeyi ve sonraki adımları konuşsun.
Mevcut mekânlarda yerinde keşif ücretsizdir.
Hemen konuşmak isterseniz: WhatsApp Picco Mimarlık’ı arayın: +90 850 532 10 50
Proje talebiniz bize ulaştı.
Ekibimiz paylaştığınız bilgileri inceleyerek sizinle iletişime geçecek.
Sık sorulan sorular
İskân alınmadan elektrik ve su aboneliği yapılır mı?
Kural olarak yapılmaz. İmar Kanunu'nun 31. maddesine göre kullanma izni alınmayan yapılara, izin alınıncaya kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmeti verilmez. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği haberleşme ve benzeri hizmetleri de sayar ve izinsiz yapıya hizmet verilirse sorumluluğu hizmeti veren idareye yükler. Kısmi izin alınmışsa yalnız izinli bağımsız bölümler bu hizmetlerden yararlanır.
Dükkân için ayrı iskân alınır mı?
Yapı kullanma izni binanın tamamı ya da kullanılabilir kısımları için verilir. Belge, bağımsız bölümleri konut ve dükkân gibi kullanma amaçlarına göre ayrı ayrı kaydeder. Bina bitmeden dükkân bölümü kullanılacaksa kısmi iskân istenebilir. İşyeri ruhsatında idare iskân bilgisine Kimlik Paylaşım Sistemi üzerinden erişir. Ticari amaçla yapı kayıt belgesi verilmiş yapılarda ise can ve mal güvenliği şartları sağlanırsa, yapı yeniden yapılana ya da kentsel dönüşüme girene kadar iskân aranmaz.
Müteahhidin borcu yüzünden iskân alınamazsa ne yapılır?
İmar Kanunu'nun 28. maddesi bu durum için özel bir yol öngörür. Yapının tamamlandığı yapı sahibi, fenni mesuller ve idare görevlilerinin birlikte düzenlediği tutanakla belirlenmiş olmalıdır. Bu durumda müteahhidin vergi ve sigorta primi borçları yüzünden işlem tamamlanamıyorsa, müteahhit olmayan yapı sahibinin talebiyle idare durumu tespit eder ve belgeyi verir. Somut durum için hukuki destek alın.
İskân için enerji kimlik belgesi zorunlu mu?
Evet. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, yetkili uzmanlarca düzenlenen enerji kimlik belgesini başvurunun eki sayar. 16 Mayıs 2026'daki yönetmelik değişikliği yeni bir şart da getirdi. 1 Ocak 2027'den itibaren yapı inşaat alanı 10.000 m² ve üzerindeki yeni binalarda, iskân aşamasında bina yaşam döngüsü analizi belgesi de sunulacak.
İskândan sonra kat irtifakı kat mülkiyetine nasıl geçer?
Kendiliğinden geçer. Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 2021'de değişen 10. maddesine göre iskân, Mekânsal Adres Kayıt Sistemine yüklenerek kadastro müdürlüğüne elektronik ortamda gönderilir. Tapu müdürlüğü başka belge aramadan cins değişikliğini resen tescil eder. Taşınmazda kat irtifakı varsa resen kat mülkiyetine çevrilir; bu işlemler döner sermaye hizmet bedelinden muaftır.
İskânı projenin başında planlamak, hem açılış takvimini hem de sonraki tadilat seçeneklerini korur. Antalya'da mekân seçimi ve tadilat süreci için Antalya iç mimar rehberimize göz atabilirsiniz. Binanın iskânını ve kullanım amacını projeyle birlikte değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.